Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 1967. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 1967. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη, 17 Αυγούστου 2017

Η φυλάκιση του Ανδρέα Παπανδρέου

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ    http://www.kathimerini.gr/922542/article/epikairothta/politikh/h-fylakish-toy-andrea-papandreoy
*24 Δεκεμβρίου 1967. Μετά την απελευθέρωσή του, ο Ανδρέας Παπανδρέου φθάνει στο σπίτι του. Από αριστερά, η μητέρα του Σοφία Μινέικο, τα παιδιά του Νίκος, Γιώργος, Ανδρέας και Σοφία, η σύζυγός του Μαργαρίτα και ο Γιώργος Κατσιφάρας. Πίσω από τον Ανδρέα, ο Αντώνης Στρατής.





Του κ. ΣΠΥΡΟΥ ΔΡΑΪΝΑ*



Στην ταραχώδη πολιτική καριέρα του Ανδρέα Παπανδρέου, η σύλληψή του τις πρωινές ώρες της 21ης Απριλίου 1967 αποτελούσε «ώρα μηδέν». Στα τρία χρόνια που προηγήθηκαν, ο αμφιλεγόμενος πολιτικός αναδείχθηκε σε κεντρικό παράγοντα στις εκρηκτικές πολιτικές συγκρούσεις- με τη μοναρχία, τις αμερικανικές διπλωματικές και μυστικές υπηρεσίες και τις συνωμοτικές ομάδες Ελλήνων αξιωματικών- οι οποίες κατέληξαν στη βίαιη ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος της χώρας. Η απομόνωσή του στις Φυλακές Αβέρωφ, όπου θα μείνει για σχεδόν εννέα μήνες, του στέρησε το κεντρικό στοιχείο της ταυτότητάς του ως κινητήριας δύναμης στα πολιτικά δρώμενα.
Παραδόξως, η ίδια η πολιτική ακινητοποίηση του Παπανδρέου τον καθιστούσε σημαντικό παράγοντα στις πολιτικές διεργασίες που θα καθόριζαν τη μοίρα της παπαδοπουλικής χούντας στον πρώτο χρόνο της στην εξουσία, ιδιαίτερα στις ζωτικής σημασίας σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μάλιστα, από τις πρώτες ώρες μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, η σύλληψη του Ανδρέα Παπανδρέου υπήρχε αγκάθι στο πλευρό της κυβέρνησης Τζόνσον των ΗΠΑ.
*Ο Ανδρέας Παπανδρέου


«Οι φίλοι του ρωτούν για την ασφάλειά του»


Την επομένη του πραξικοπήματος, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Ντιν Ρασκ, παρότρυνε τον πρόεδρο Τζόνσον οι ΗΠΑ να αποφύγουν δημόσια καταδίκη του πραξικοπήματος, καθώς μια τέτοια ενέργεια ενείχε τον κίνδυνο δημιουργίας ρηγμάτων εντός των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, αποτυχίας του πραξικοπήματος και πρόκλησης χάους στη χώρα. Σε κάθε περίπτωση, το μόνο πλήγμα από μια στάση σιωπής θα ήταν ο αντίκτυπος στις σχέσεις του Τζόνσον με τις «κοινότητες διανοουμένων και φιλελευθέρων στις ΗΠΑ... οι οποίες θα οξυνθούν από το γεγονός ότι ο πλέον αμφίσημος πολιτικός κρατούμενος στην Αθήνα είναι ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος έχει πολλούς φίλους ανάμεσα στην εδώ ακαδημαϊκή κοινότητα», εξηγούσε ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Τζόνσον, Ουόλτ Ρόστοου. «Οι προσωπικοί του φίλοι τηλεφωνούν σε υψηλά κλιμάκια όλη μέρα, ρωτώντας για την ασφάλειά του… Πιέσεις για εκδήλωση άποψης [για το πραξικόπημα] προέρχονται από μικρή μερίδα-  τους προσωπικούς φίλους του Αντρέα».
*Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Λύντον Τζόνσον


Tο Στέιτ Ντιπάρτμεντ


Ο Τζόνσον απεδέχθη τη σύσταση να παραμείνουν σιωπηρές οι ΗΠΑ. Όμως μία εβδομάδα αργότερα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε, τελικά, ανακοίνωση. Πέραν της έκφρασης λύπης για το πραξικόπημα, η ανακοίνωση τόνιζε ικανοποίηση για το κάλεσμα του βασιλιά για «επιστροφή σε κοινοβουλευτική διακυβέρνηση σύντομα», αλλά και για τη δήλωση της κυβέρνησης των πραξικοπηματιών ότι «η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει σθεναρά το ΝΑΤΟ».
Ο εγκλεισμός του Ανδρέα, όμως, παρέμενε πρόβλημα. Στις 26 Απριλίου, αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έστειλε απόρρητη έκθεση στον Λευκό Οίκο προτείνοντας οι ΗΠΑ να παροτρύνουν «την κυβέρνηση των πραξικοπηματιών, απλώς, να απελάσουν τον Αντρέα. Κανείς δεν πιστεύει ότι η ελληνική πολιτική σκηνή μπορεί να καταλαγιάσει μέχρι να βγει απ’ το κάδρο», σχολίαζε ο αξιωματούχος, «οπότε, η απέλαση θα κάλυπτε τις ανάγκες μας στο εσωτερικό, ενώ ταυτόχρονα θα ήταν και ένα όφελος για την [πραξικοπηματική] κυβέρνηση». Αυτές οι «ανάγκες στο εσωτερικό» αντανακλούσαν τις συνεχιζόμενες πιέσεις που ασκούσαν οι «προσωπικοί φίλοι» του Ανδρέα. Αυτή η «μικρή ομάδα» συμπεριελάμβανε μια σειρά από πολιτικώς πολύ ισχυρά άτομα που ανήκαν στις πολλαπλασιαζόμενες φωνές εντός του Δημοκρατικού Κόμματος και των ακαδημαϊκών κύκλων που διαμαρτύρονταν για τη στρατιωτική εμπλοκή του Τζόνσον στο Βιετνάμ. Ανάμεσά τους ήταν ο Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, ένας φημισμένος φιλελεύθερος οικονομολόγος· ο Καρλ Κέισεν, σύμβουλος ασφαλείας επί Κένεντι· ο πρώην κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Έντμουντ Μπράουν· και ο Ουόλτερ Χέλερ, ο οποίος προΐστατο του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Κένεντι. Εντός αυτής της «διανοούμενης και φιλελεύθερης κοινότητας» η φυλάκιση του Ανδρέα κατέστη σημείο αναφοράς, σύμβολο της Ελλάδος ως θύματος της «αλαζονείας της εξουσίας» που εκδηλωνόταν από τις ΗΠΑ στη διεξαγωγή του Ψυχρού Πολέμου. Επίσης, ανάμεσα στους υποστηρικτές του Ανδρέα που είχαν επιρροή συγκαταλέγετο η Ζακλίν Κένεντι, μελλοντική σύζυγος του Αριστοτέλη Ωνάση, η οποία δώρισε 500 δολάρια στην καμπάνια για την απελευθέρωσή του.
*Η πρώτη κυβέρνηση της δικτατορίας του 1967


Επιδείνωση της εικόνας της χούντας στα ΜΜΕ


Όμως οι διαμαρτυρίες αυτών των κύκλων δεν ήταν ο μόνος παράγοντας που τροφοδοτούσε το ενδιαφέρον να «βγάλουν από το κάδρο» τον Παπανδρέου. Οι πιέσεις που ανεδύοντο από το Πεντάγωνο επίσης το ενίσχυσαν. Στον απόηχο του αραβοϊσραηλινού Πολέμου των Έξι Ημερών στις αρχές Ιουλίου, το Πεντάγωνο, επικαλούμενο την αυξημένη «στρατηγική σημασία του ελληνικού χερσαίου και εναέριου χώρου», πίεζε τον πρόεδρο Τζόνσον να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με τη χούντα. Παρότι δεν ήταν το μοναδικό εμπόδιο στην ομαλοποίηση, η φυλάκιση του Παπανδρέου, μαζί με σειρά νέων καταπιεστικών μέτρων, όπως η στέρηση της ελληνικής ιθαγένειας από τη Μελίνα Μερκούρη και τη σύλληψη του Ευάγγελου Αβέρωφ, προκάλεσαν «επιδείνωση της εικόνας» της χούντας στα αμερικανικά ΜΜΕ. Η ανανέωση της αμερικανικής στρατιωτικής βοηθείας «είναι εκτός συζήτησης επί του παρόντος», πληροφορήθηκε ο Τζόνσον στις αρχές Σεπτεμβρίου, «εξαιτίας της ισχυρής αντίθεσης […] από το Κογκρέσο και τον λαό». Αλλά και σε χώρες όπως η Δανία και η Νορβηγία, τα εχθρικά δημόσια αισθήματα απέναντι στη δικτατορία, σε μεγάλο βαθμό εξαιτίας της δημοτικότητας του Παπανδρέου στους σοσιαλδημοκράτες, έβαλαν την ελληνική υπόθεση στην πολιτική ατζέντα του ΝΑΤΟ. Εξίσου προβληματική για τους Αμερικανούς αξιωματούχους ήταν η Αμερικανίδα σύζυγος του Ανδρέα, η πολυμήχανη Μαργαρίτα Παπανδρέου η οποία, από την Αθήνα, έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να διατηρεί ενεργή τη διαμαρτυρία ανάμεσα στους οπαδούς του Ανδρέα στο εξωτερικό μέσα από ένα κρυφό δίκτυο έμπιστων συμμάχων στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένου του Στάνλεϊ Σαϊνμπάουμ, ενός περιπατητικού, ευκατάστατου αριστερού- φιλελεύθερου ακτιβιστή. Τον Οκτώβριο του 1967, ο Σαϊνμπάουμ δημοσίευσε ένα πολυδιαβασμένο άρθρο που απέδειξε ότι η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΚΥΠ) στην Ελλάδα είχε χαλκεύσει βασικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για παραπομπή του Παπανδρέου για πράξεις εσχάτης προδοσίας- η αιτιολόγηση της χούντας για τη φυλάκισή του. Με τη Μαργαρίτα και τους συμμάχους της να προετοιμάζονται να στείλουν διεθνώς καταξιωμένους δικηγόρους στην Αθήνα για την επικείμενη δίκη, η χούντα αντιμετώπιζε την πιθανότητα μιας διεθνούς καταστροφής στο πεδίο των δημοσίων σχέσεων. Η κυβέρνηση Τζόνσον είχε έναν επιπρόσθετο καλό λόγο να θέλει να βγάλει τον Παπανδρέου «έξω από το κάδρο».
*Ο Ανδρέας Παπανδρέου με τη σύζυγό του Μαργαρίτα


Οι επιπτώσεις από την κρίση στην Κύπρο


Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, έλαβαν χώρα δύο καθοριστικά γεγονότα που έδωσαν στην αμερικανική κυβέρνηση τη δυνατότητα να το πράξει. Το πρώτο ήταν η κρίση στην Κύπρο. Η δεύτερη ήταν η απόπειρα αντι-πραξικοπήματος του βασιλιά. Αυτά τα δύο γεγονότα θα διέλυαν τις αβεβαιότητες που εξακολουθούσαν να συσκοτίζουν το μέλλον του καθεστώτος, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για την απελευθέρωση του Ανδρέα Παπανδρέου.
Στα μέσα Νοεμβρίου, διακοινοτική βία στην Κύπρο έφερε την Ελλάδα και την Τουρκία στα πρόθυρα πολέμου. Η κρίση πέρασε, όταν, με τον καθοριστικό ρόλο του Παπαδόπουλου, η Ελλάδα υπέκυψε στις τουρκικές απειλές για εισβολή στο νησί αποσύροντας την ελληνική μεραρχία που ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου είχε στείλει το 1964 για να υπερασπιστεί την Κύπρο. Η συμφωνία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Σάιρους Βανς, τον οποίο ο πρόεδρος Τζόνσον είχε αποστείλει στην περιοχή. Η κρίση είχε δραματικές επιπτώσεις στην εκτίμηση των Αμερικανών αξιωματούχων για τον Παπαδόπουλο. Σε μια μυστική έκθεση που συντάχθηκε για τον Τζόνσον στον απόηχο των γεγονότων, ο Βανς εξήρε τον Παπαδόπουλο ως επιδείξαντα «όχι μόνο πίστη στη δυτική συμμαχία, αλλά και την ικανότητα να κατανοήσει ένα πολύπλοκο πρόβλημα της πολιτικής τέχνης». Σημείωσε επίσης ότι το «ελληνικό καθεστώς έχει αναδειχθεί ως ένας πιο αξιόπιστος σύμμαχος από ό,τι θεωρούσαμε ότι είναι μεταξύ Απριλίου και Οκτωβρίου». Η επιδέξια διαχείριση της κρίσης από τον Παπαδόπουλο ανέδειξε την ικανότητα του ως αξιόπιστου συμμάχου, ενισχύοντας την επένδυση της κυβέρνησης Τζόνσον στην επιβίωση της δικτατορίας. Εντός Ελλάδος, όμως, η απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο θεωρήθηκε ως μια ταπεινωτική υποχώρηση μπροστά στις τουρκικές απειλές και, για πολλούς αξιωματικούς, ως εθνική προδοσία. Επιπλέον, ορμώμενος από την κρίση, ο Καραμανλής, από την αυτοεξορία του στο Παρίσι, αποφάσισε στα τέλη Νοεμβρίου να σπάσει τη σιωπή του. Σε μία συνέντευξή στον ξένο Τύπο, κάλεσε τη Χούντα να παραιτηθεί. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα οδήγησε τον Κωνσταντίνο να προχωρήσει στο πολυαναμενόμενο αντι-πραξικόπημα στις 13 Δεκεμβρίου. Το αντι-πραξικόπημα γρήγορα άρχισε να παραπαίει, λήγοντας το επόμενο πρωί με τη διαφυγή του Κωνσταντίνου και της βασιλικής οικογένειας στην Ιταλία. Το μοιραίο κίνημα επέτρεψε στη Χούντα του Παπαδόπουλου να απομονώσει τους εναπομείναντες θύλακες της αντιπολίτευσης μέσα στο σώμα των αξιωματικών, διαλύοντας κάθε αμφιβολία σχετικά με τη βιωσιμότητά της. Ο πανίσχυρος πλέον Γιώργος Παπαδόπουλος πέρασε στο προσκήνιο για να αναλάβει τις θέσεις του πρωθυπουργού και του υπουργού Άμυνας.
*Οι φυλακές "Αβέρωφ"


Απελευθέρωση και έναρξη της πολιτικής δράσης


Με τον Παπαδόπουλο σταθερά στην εξουσία, η κυβέρνηση Τζόνσον έστρεψε την προσοχή της στην εξάλειψη του τελικού εμποδίου για να σφραγίσει την πολιτική επένδυση στη χούντα: την κράτηση του Παπανδρέου στις φυλακές Αβέρωφ. Στις 20 Δεκεμβρίου, μία εβδομάδα μετά το δύσμοιρο πραξικόπημα του βασιλιά, αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ συναντήθηκε με τον κρυφό δίαυλο του Παπαδόπουλου στην Ουάσιγκτον, τον Ελληνοαμερικανό επιχειρηματία Τομ Πάππας. Ο Πάππας τον ρώτησε «τι ήθελαν οι ΗΠΑ» από τη χούντα «προκειμένου να επιτευχθεί σεβασμός και κατανόηση εκ μέρους των ΗΠΑ». Ο Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε ότι η «απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, και ιδιαίτερα του Ανδρέα Παπανδρέου», θα ήταν «ένα εποικοδομητικό βήμα» προς την «επιστροφή στην ομαλότητα» στην Ελλάδα. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Ανδρέας βρέθηκε στην αγκαλιά της οικογένειάς του. Στις 15 Ιανουαρίου 1968, μετά τρεις εβδομάδες εντατικών διαβουλεύσεων κυρίως με τον πατέρα του, ο Ανδρέας επιβιβάστηκε σε πτήση συνοδεία της οικογένειάς του και αναχώρησε για το Παρίσι και την αρχή, όπως έγραψε η Μαργαρίτα, ενός «μακρού και αργού δρόμου της επιστροφής προς την συναισθηματική και σωματική αποκατάσταση». Καθώς ο Ανδρέας προετοιμαζόταν για την πρώτη συνέντευξη Τύπου στην εξορία, η Μαργαρίτα φοβόταν ότι η απόδοσή του μπορεί να ήταν κακή. Οι φόβοι της διαψεύστηκαν. Με ανακούφιση, αντιλήφθηκε ότι ο Ανδρέας είχε επιστρέψει στον κόσμο- και ο κόσμος σε αυτόν. Έπειτα από μια ταχεία περιοδεία σε δυτικοευρωπαϊκές πρωτεύουσες, έφτασε στη Στοκχόλμη, όπου στις 26 Φεβρουαρίου ανακοίνωσε τη δημιουργία του Πανελληνίου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ), την αντιστασιακή οργάνωση που θα αποτελούσε το όχημά του στον αγώνα ενάντια στη χούντα τα επόμενα εξίμισι χρόνια.
*Η επιστροφή του Ανδρέα Παπανδρέου στην Αθήνα μετά την πτώση της δικτατορίας


Eπιστολές


Εν τω μεταξύ, στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρωθυπουργός Παπαδόπουλος έγραψε στον πρόεδρο Τζόνσον μια φιλική επιστολή που εξηγούσε τα σχέδια της χούντας για τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών, όταν θα καθίστατο «πρακτικά δυνατό και ψυχολογικά σκόπιμο» να το πράξει. Στην απαντητική επιστολή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επαίνεσε τα πρόσφατα μέτρα που λάμβανε η χούντα «για να αποκατασταθεί μια πιο κανονική κατάσταση στην ελληνική πολιτική και κοινωνική ζωή» και χαιρέτισε τη δέσμευση του Παπαδόπουλου να «διατηρήσει τη βασική δομή της κυβέρνησης, η οποία επικρατούσε στην Ελλάδα» πριν από το πραξικόπημα του Απριλίου. Η αλληλογραφία αυτή μεταξύ των δύο ηγετών κρατήθηκε μυστική στην Ουάσιγκτον και στην Αθήνα. Λίγο αργότερα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ υποδέχθηκε με τιμές τον πρωθυπουργό Παπαδόπουλο στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου USS «Franklin D. Roosevelt». Βομβαρδισμένος από φωτογραφίες της εκδήλωσης στον ελεγχόμενο αθηναϊκό Τύπο, ο ελληνικός λαός έλαβε το μήνυμα.


* Ο κ. Σπύρος Δραΐνας είναι συγγραφέας του βιβλίου «Ανδρέας Παπανδρέου: Η γέννηση ενός πολιτικού αντάρτη», εκδ. Ψυχογιός.

Τετάρτη, 9 Αυγούστου 2017

Το αντικίνημα του Κωνσταντίνου το 1967

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ     

*13.9.1967: Η ηγεσία της χούντας υποδέχεται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού τον Κωνσταντίνο, 
ο οποίος επιστρέφει από τις ΗΠΑ.





Του κ. ΑΝΤΩΝΗ ΚΛΑΨΗ*



Η επικράτηση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 έφερε τον νεαρό βασιλιά Κωνσταντίνο Β΄, ο οποίος μόλις είχε συμπληρώσει τρία χρόνια από την ανάρρησή του στον θρόνο, αντιμέτωπο με ένα τετελεσμένο γεγονός που αδυνατούσε να ελέγξει. Η χούντα είχε επιβληθεί όχι από την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, η οποία ήταν πιστή στο Στέμμα και διατηρούσε ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας μαζί του, αλλά από αξιωματικούς που βρίσκονταν χαμηλότερα στην ιεραρχία και είχαν κατορθώσει να κινηθούν πολύ αποτελεσματικά στα παρασκήνια.
Επρόκειτο για πρόσωπα τα οποία βρίσκονταν μακριά από το βασιλικό περιβάλλον και ήταν εν πολλοίς άγνωστα στον Κωνσταντίνο. Η εχθρική ατμόσφαιρα που επικράτησε κατά τη διάρκεια των πρώτων επαφών του με τα μέλη της ηγετικής τριανδρίας των πραξικοπηματιών, η οποία αποτελούνταν από τον ταξίαρχο Στυλιανό Παττακό και τους συνταγματάρχες Γεώργιο Παπαδόπουλο και Νικόλαο Μακαρέζο, ήταν απολύτως ενδεικτική. Με την ενέργειά τους τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου, όχι μόνο είχαν διασαλεύσει τη συνταγματική τάξη, αλλά είχαν κατορθώσει να καταστήσουν τον Κωνσταντίνο υποχείριό τους. Επιλέγοντας να ορκίσει την πρώτη χουντική κυβέρνηση, στην οποία υπουργικά χαρτοφυλάκια ανέλαβαν και οι τρεις ηγέτες του πραξικοπήματος, ο βασιλιάς αποδέχθηκε την ήττα του και προσυπέγραψε τη συνθηκολόγησή του, θέτοντας ως μοναδικό όρο τη μη ανάληψη της πρωθυπουργίας από στρατιωτικό: στη βάση αυτού του συμβιβασμού, πρωθυπουργός ορκίστηκε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνος Κόλλιας.

Τετάρτη, 26 Ιουλίου 2017

Η Ελληνοτουρκική συνάντηση στον Έβρο, το 1967


*Οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας Κωνσταντίνος Κόλλιας (στη μέση) και της Τουρκίας Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ (δεξιά) τη δεύτερη μέρα των συνομιλιών που διεξήχθησαν στην Αλεξανδρούπολη.





Του κ. ΣΩΤΗΡΗ ΡΙΖΑ*



Η ελληνοτουρκική συνάντηση του Έβρου τον Σεπτέμβριο 1967 αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση βιαστικής και ελλιπώς προετοιμασμένης διπλωματικής προσπάθειας που κατέληξε σε αποτυχία. Ταυτόχρονα, υπήρξε μια σημαντική στροφή στη διαχείριση του Κυπριακού με αρνητικές βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες συνέπειες.
Η σύλληψη της πολιτικής που οδήγησε στη συνάντηση του Έβρου μπορεί να αποδοθεί σε δύο παράγοντες. Η πρώτη παραδοχή της ηγεσίας του στρατιωτικού καθεστώτος, που προέκυψε από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, ήταν ότι μπορούσε να επιτύχει ταχύτατα την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, ακολουθώντας μια διπλωματία που δεν θα υφίστατο τους περιορισμούς των κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων. Η δεύτερη παραδοχή της ήταν ότι η Αθήνα μπορούσε να επιτύχει μια πολιτική διευθέτηση στη βάση του σχεδίου Άτσεσον (Acheson) του Αυγούστου του 1964, όταν ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, στο πλαίσιο αμερικανικής πρωτοβουλίας επίλυσης του Κυπριακού, είχε προτείνει την ένωση του νησιού με την Ελλάδα έναντι της εκμίσθωσης μιας έκτασης ίσης με το 5% του κυπριακού εδάφους. Αυτή η ζώνη θα χρησιμοποιείτο ως στρατιωτική βάση από την Τουρκία. Επίσης προβλεπόταν και ευρεία αυτοδιοίκηση σε περιοχές όπου πλειοψηφούσαν Τουρκοκύπριοι.

Τρίτη, 27 Ιουνίου 2017

Η εδραίωση του δικτατορικού καθεστώτος

*Μετά το αποτυχημένο αντικίνημα του Κωνσταντίνου επικράτησε πλήρως η τριανδρία των Παπαδόπουλου, Μακαρέζου, Παττακού 
και σχηματίστηκε αμιγής κυβέρνηση στρατιωτικών.





Γράφει ο κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ*



Αφότου εξασφαλίστηκε η επιτυχία του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου, οι ηγέτες της χούντας επιδόθηκαν σε μία σειρά από ενέργειες για την τήρηση της τάξης και την εδραίωση του καθεστώτος. Πιο συγκεκριμένα, οργάνωσαν ένα σύστημα αποκλεισμού και απαγορεύσεων που τέθηκε στο πλαίσιο της κήρυξης της χώρας σε κατάσταση πολιορκίας, μέσω της επιβολής στρατιωτικού νόμου και της αναστολής λειτουργίας του Κοινοβουλίου καθώς και σειράς άρθρων του Συντάγματος για θεμελιώδη δικαιώματα.
Στα πρώτα μέτρα του καθεστώτος συμπεριλήφθηκαν η απαγόρευση συγκεντρώσεων και απεργιών, η διάλυση κομμάτων και σωματείων, η χρήση εκτάκτων στρατοδικείων για την απονομή ποινικής δικαιοσύνης και η καθαίρεση και εκτόπιση εκλεγμένων αρχόντων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με αυτόν τον τρόπο, η χούντα κατάφερε να θέσει υπό πλήρη έλεγχο τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τα πανεπιστήμια, τους δήμους, τους συνεταιρισμούς, ενώ εξαιρετικά σημαντικές για την εξουδετέρωση πιθανών εστιών ανατροπής ήταν οι εκτενείς διώξεις αξιωματικών του Στρατού (οι αποτάξεις και συνταξιοδοτήσεις το 1967 άθροισαν αριθμό ίσο με το ένα έκτο του συνόλου των αξιωματικών). Επιπροσθέτως, ιδιαίτερη σημασία έδωσαν οι επικεφαλής της δικτατορίας στον έλεγχο του Τύπου, με τη λογοκρισία και τις διώξεις εναντίον εφημερίδων, εκδοτών και δημοσιογράφων να λαμβάνουν μεγάλες διαστάσεις, ενώ αξίζει να σημειωθεί και η αναδιοργάνωση του γραφείου του πρωθυπουργού ώστε να αποκτήσει ολοκληρωτικό έλεγχο σε όλα τα κυβερνητικά τμήματα, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος.

Τετάρτη, 21 Ιουνίου 2017

Η κατάλυση της ελευθερίας του Τύπου

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ   http://www.kathimerini.gr/914411/article/epikairothta/ellada/h-katalysh-ths-eley8erias-toy-typoy 

*21 Απριλίου 1967. Το τελευταίο φύλλο της «Κ». Η Ελένη Βλάχου έκλεισε τις εφημερίδες της την ημέρα του πραξικοπήματος.




Γράφει ο κ. ΓΙΑΝΝΗΣ Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΟΣ*



Στοιχειώδες καθήκον και αναγκαία πρόνοια κάθε έμφρονος και νουνεχούς δικτάτορα είναι να άρει την ελευθερία του Τύπου. Να επιβάλει δε αυθωρεί και παραχρήμα μόλις καταλάβει την εξουσία, απόλυτη και καθολική λογοκρισία. Η χούντα των απριλιανών τηρεί δεόντως τα ανωτέρω. Ακολουθεί τους κανόνες του συνετού συνωμότη. Και μάλιστα στην προκειμένη περίπτωση προτού καν επιχειρήσει να ενδυθεί τον έστω διάτρητο μανδύα σχετικής νομιμότητας: της κηρύξεως δηλ. της χώρας σε κατάσταση πολιορκίας.
 Ήδη, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 20/21 Απριλίου ουλαμοί από στρατιώτες και υπαξιωματικούς εισβάλλουν στα τυπογραφεία των εφημερίδων. Κραδαίνουν περίστροφα. Διακόπτουν βιαίως την εκτύπωση των φύλλων. Μερικά από αυτά έχουν προλάβει και περιλαμβάνουν στην ύλη τους έστω μονόστηλα, τα οποία αναφέρουν πληροφορίες ότι σημειώνονται νυκτερινές κινήσεις αρμάτων και μονάδων. Διατυπώνουν φόβους περί εκτροπής. Ελάχιστα από αυτά τα φύλλα δεν καταστρέφονται. Και πάντως δεν κυκλοφορούν. Τα τυπογραφεία, μάλιστα, των δύο εφημερίδων της Αριστεράς, της «Αυγής» και της «Δημοκρατικής Αλλαγής» υφίστανται βανδαλισμούς. Τα αρχεία κατάσχονται. Οι υπεύθυνοι της έκδοσης συλλαμβάνονται.

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Ο Καραμανλής και η δικτατορία

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*Στο διαμέρισμά του στο Παρίσι. Τα έντεκα χρόνια αυτοεξορίας και αναγκαστικής απραξίας ήταν μια κατ’ εξοχήν δύσκολη περίοδος για έναν δυναμικό πολιτικό.





Γράφει ο κ. ΕΥΑΝΘΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ*



Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε, το 1963, αποχωρήσει από την πολιτική και από την Ελλάδα επειδή δεν μπορούσε να επιφέρει τη συνταγματική αναθεώρηση, την οποία θεωρούσε θεμελιώδη προϋπόθεση για τη συνέχιση της ανοδικής πορείας της χώρας. Σε εκείνα τα χρόνια, ο Καραμανλής και οι στενοί πολιτικοί του φίλοι έβλεπαν ως πρότυπο την ορμητική μεταρρυθμιστική δράση του Καρόλου ντε Γκωλ στη Γαλλία το 1958, όταν διαμορφώθηκε η Πέμπτη Δημοκρατία με ταχύτητα, σθένος και κεραυνοβόλες πρωτοβουλίες, χωρίς να διακυβευθεί το δημοκρατικό πολίτευμα.
Αλλά τέτοιες προϋποθέσεις δεν υπήρχαν στην Ελλάδα των μέσων της δεκαετίας του 1960. Ήταν μια πικρή εποχή για τον Καραμανλή. Υπέστη από τους πολιτικούς του αντιπάλους χυδαίες επιθέσεις, δέχθηκε εμφανώς ασύστατες κατηγορίες, παρακολούθησε ακόμη και μια απόπειρα παραπομπής του στο Ειδικό Δικαστήριο, για ένα τεράστιο αναπτυξιακό έργο, το οποίο συνέχιζε η κυβέρνηση η οποία αποπειράθηκε να τον παραπέμψει! Ακόμη και το 1966-67, η έλλειψη της θεμελιώδους προϋπόθεσης (η δυνατότητα συνταγματικής μεταρρύθμισης) τον ώθησε να απορρίψει προτάσεις του βασιλιά Κωνσταντίνου αλλά και πολιτικών δυνάμεων (ΕΡΕ, «αποστάτες», Σπ. Μαρκεζίνης) να επανέλθει στην Ελλάδα και να αναλάβει την πρωθυπουργία: «υπό τας συνθήκας αυτάς [δηλαδή χωρίς θεσμική αναμόρφωση], και εάν εκέρδιζα τας εκλογάς, όπως με διαβεβαίουν, μετά εξάμηνον θα ευρισκόμουν εις την ανάγκην να φύγω και πάλιν από την πολιτικήν ή να καταφύγω σε κάποιο είδος εκτροπής».

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Χούντα και αστικός πολιτικός κόσμος

*Από αριστερά, ο δικηγόρος Γεώργιος Β. Μαγκάκης, Γεώργιος Μαύρος, Παναγιώτης Κανελλόπουλος και Παναγής Παπαληγούρας 
στη δίκη της «Δημοκρατικής Αμυνας».





Γράφει ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ*



Το πραξικόπημα του 1967 αποτελεί μια ιδιαιτερότητα της μακράς ιστορίας των στρατιωτικών επεμβάσεων στην Ελλάδα. Και τούτο γιατί για πρώτη φορά, μετά τη δικτατορία του Πάγκαλου το 1925, μέρος του στρατεύματος κατέλαβε την εξουσία όχι για να την παραδώσει στη συνέχεια σε μία από τις αντιμαχόμενες πολιτικές μερίδες, αλλά προκειμένου να την ασκήσει το ίδιο. Ποιες όμως ήταν οι ρίζες και οι εκφάνσεις της στάσης που κράτησαν οι δικτάτορες έναντι του πολιτικού κόσμου της χώρας κατά την περίοδο της παντοδυναμίας τους;
Η ακριβής επιρροή της μεταξικής δικτατορίας στους Απριλιανούς παραμένει ως σήμερα ένα αντικείμενο που χρήζει μεγαλύτερης διερεύνησης. Πιθανότατα, πάντως, η επίδραση της 4ης Αυγούστου δεν ήταν ασήμαντη στην αρνητική στάση των νεαρών τότε αξιωματικών προς τα πολιτικά κόμματα, καθώς το αυταρχικό καθεστώς συνοδεύθηκε από την παύση ανάμειξης των ενόπλων δυνάμεων στην πολιτική μετά τα αλλεπάλληλα κινήματα του μεσοπολέμου.

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017

Αντιπολίτευση, αντίσταση και διώξεις


*Χιλιάδες άτομα εκτοπίστηκαν στην ακατοίκητη Γυάρο των Κυκλάδων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας, όπου διέμεναν υπό άθλιες συνθήκες σε παροπλισμένες εγκαταστάσεις.





*Η καταστολή των πολιτικών δυνάμεων

και οι δίκες στα στρατοδικεία

κατά τον πρώτο χρόνο της Δικτατορίας





Του κ. ΜΙΧΑΛΗ Ν. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑ*


Η Γυάρος είναι ένα μικρό ακατοίκητο νησί των Κυκλάδων. Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κατάκτησης χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας. Το ίδιο και κατά τη σύγχρονη εποχή, μετά τον Εμφύλιο και κατά τη συνέχειά του, δηλαδή κατά τη Δικτατορία που προέκυψε από το στρατιωτικό πραξικόπημα τη νύχτα της 21ης Απριλίου 1967.
Τη νύχτα εκείνη, από τις 2.05 που βγήκαν τα τανκς στους δρόμους του κέντρου των Αθηνών και μέχρι τις 5 το πρωί οι ομάδες συλλήψεων των πραξικοπηματιών, σε συνεργασία με τη Χωροφυλακή και την Αστυνομία, είχαν περίπου ολοκληρώσει τη σύλληψη των 6.135 πολιτών που προέβλεπε το σχέδιο «Ιέραξ ΙΙ», παραλλαγή και επέκταση του σχεδίου «Προμηθεύς». Η νομική βάση των ενεργειών υπήρχε τύποις και δυνάμει στη νομοθεσία της περιόδου του Εμφυλίου, τα κατάλοιπα της οποίας, παρά την- αρχής γενομένης από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή- σταδιακή άρση των συνεπειών, εξακολουθούσαν να υπάρχουν, διά παν ενδεχόμενον.

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*21η Απριλίου 1967: Τεθωρακισμένα έξω από τη Βουλή.





Γράφει ο κ. ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ



Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου δύο συνταγματάρχες (Γεώργιος Παπαδόπουλος, Νικόλαος Μακαρέζος) και ένας ταξίαρχος (Στυλιανός Παττακός) έκαναν ένα πραξικόπημα. Έχουν από τότε περάσει πενήντα χρόνια και τα ιστορικά ερωτήματα βρίσκουν τις απαντήσεις τους.
Οι τρεις πραξικοπηματίες ήταν οι «τεχνικοί» στους οποίους είχε ανατεθεί η επεξεργασία σχεδίων πολιτικής εκτροπής για παν ενδεχόμενο. Παρόμοια σχέδια υπήρχαν στο Πεντάγωνο και στην ΚΥΠ κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Οι Παπαδόπουλος και Μακαρέζος ήταν οι επιτελικοί εγκέφαλοι του βαθέος κράτους. Ο Παττακός ήταν ο εκτελεστικός βραχίονας, καθώς ήλεγχε τα τανκς στο στρατόπεδο στο Γουδί.

Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

Η κυβέρνηση Κανελλόπουλου, το 1967

*Η κυβέρνηση Κανελλόπουλου. Αποτέλεσε την ύστατη προσπάθεια να αποτραπεί η διατάραξη της δημοκρατικής ομαλότητας, αλλά ανατράπηκε από τους συνταγματάρχες το μοιραίο πρωί της 21ης Απριλίου 1967.





Γράφει ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ*



Στις 20 Δεκεμβρίου 1966 ο αρχηγός της ΕΡΕ, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ανακοίνωσε την άρση της εμπιστοσύνης του κόμματός του προς την κυβέρνηση του Στέφανου Στεφανόπουλου, η οποία μοιραία οδηγήθηκε άμεσα σε παραίτηση. Η πρωτοβουλία του Κανελλόπουλου προέκυψε ως αποτέλεσμα της μυστικής συμφωνίας, στην οποία είχε καταλήξει λίγες ημέρες νωρίτερα, κατόπιν μεσολάβησης του βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄, με τον ηγέτη της Ένωσης Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου.
Η συμφωνία προέβλεπε τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης, η οποία, αφού ψήφιζε εκλογικό νόμο βασιζόμενο στην απλή αναλογική, θα οδηγούσε τη χώρα σε εκλογές το αργότερο μέχρι το τέλος Μαΐου του 1967. Επιπλέον, ο Γ. Παπανδρέου δεσμευόταν ότι εάν στις εκλογές η Ένωση Κέντρου δεν κατόρθωνε να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, δεν θα δεχόταν να στηριχθεί από την ΕΔΑ προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση.

Πέμπτη, 13 Νοεμβρίου 2014

Εγκαίνια της έκθεσης «Σκοτεινή επταετία, 1967-1974: η δικτατορία των συνταγματαρχών»

*Τανκς στο προαύλιο της Βουλής, στις 21 Απριλίου 1967

     Το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, με αφορμή τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την αποκατάσταση της δημοκρατίας,  εγκαινιάζει  έκθεση  με τίτλο  «Σκοτεινή επταετία, 1967-1974: η δικτατορία       των συνταγματαρχών»  στον Εκθεσιακό Χώρο του Ιδρύματος (Λεωφόρος Αμαλίας 14), την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2014 και ώρα 19:00.
     Την έκθεση θα εγκαινιάσει ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Ευάγγελος-Βασίλειος Ι. Μεϊμαράκης.
     Ο επισκέπτης της έκθεσης, ενήλικας ή μαθητής, έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ο ίδιος τον τρόπο της περιήγησής του στην έκθεση, παρακολουθώντας την πορεία των γεγονότων μέσα από τη χρονολογική παράταξη των τεκμηρίων, αλλά και πραγματοποιώντας τη δική του έρευνα και αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες στο αρχειακό υλικό που είναι διαθέσιμο σε ειδικά διαμορφωμένες θέσεις εργασίας.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...